Donostiako euskal idazleak

Bilatu

Bilaketa Kronologikoki

Letra txikiaz bada ere

Irigoien, Joan MariElkar, 2002 Poesia

Aurkezpena

Halakoa da bizitza:

 

ziria sartzen diodanean norbaiti,

Zirigoien bihurtzen naiz.

 

zirri egiten dudanean,

Zirrigoien; (...)

 

txantxetan, berriz,

Txirrigoien edo Mirrigoien bihur naiteke,

edo, bestela, Pirritxgoien,

                      baina kontuz,

                                lanik gabe utziko naute eta.

Kiwigoien, ekologista,

                                eta Piligoien, transexuala.

Jatorgoien, Petralgoien...

Eta, hondarraren hondarrean,

              Zulogoien,

                      zuloan behera botako banaute ere,

requiescat in pacem...

 

Irri egiozu, bai, zeure buruari,

                                        Irrigoien jauna...

 

Hitzaurrea

Prologoa

 

 

        Badira gizakiak —sinplekeriak jotakoak, ene iduriko— munduko izugarrikerien aurrean burua harrien azpian ezkutatzen dutenak, ostruken antzera, edo beste aldera so egiten dutenak, besterik gabe, aingeru belaskak balira bezala. Neuri, ordea, ez zait zorion bigunik interesatzen, eta izugarrikeria guztiak aintzakotzat harturik eraiki nahi nituzke neure esperantzak. Bestela ezingo nuke, gainera.

        Edo poema baten bidez esanda:

 

 

                       Ezezkoaren beleak

                       bere egin zuen

                belaskeriaren haratustela,

                bere errotan txegosi zuen,

                       hegaldatu aitzin

 

 

        Hitzaurre gisa balio dezake.

Pasartea

Euskalduntze kanpaina

 

 

Euskaltzalea zen eta sikologoa zen.

Euskaltzalea zen aldetik,

                            mundu guztia euskaldundu nahi zuen,

eta baikortasuna predikatzen zuen,

                                              sikologoa zen aldetik.

 

Euskaldun fededun modernoa zen,

                                                  hiru hitzetan.

 

Eta teoria bat zuen:

 

«Zurea ez dena ere

                  zeurea egin dezakezu,

                                baldin eta zeure burua

                                                    egokitzen badakizu»,

 

hain baitzen irudimentsua.

 

Eta, are gehiago,

zeren bere txakurra

        «Euskalduntzen 3» izenarekin

                    bataiatu baitzuen

                          dutxako uretan sartuta,

                                              Jordan ibaira joan gabe.

 

Esan beharrik ez dago

                              lagun handitzat nuela gizon hura,

ni neu ere

                euskaldun fededunen leinukoa naizenez gero,

azken bolada honetan

                                apur bat frantsestu banaiz ere,

Sainte Bernardette Soubirous,

            priez pour nous et pour les pauvres malades.

 

Lagun handitzat nuen, beraz,

                            eta hark ez gutxiago ni,

                                                          neure iduriko,

halako suertez,

                        non dei egin baitzidan behin batean,

bere teoriak zertan zituen erakusteko.

 

Marconik telegrafoa asmatu zuenean bezala,

pozak airean zegoen gure gizona ere,

ez baitzen gutxirako haren aurkikuntza,

          zu ere

                      aurki ohartuko zaren bezala, irakurle.

 

Prefazio gisa edo,

              halaxe mintzatu zitzaidan,

                                        erakustaldiari ekin aitzin:

 

«Euskara gaixo zegoen,

baina ez dago jada;

Lourdesera eraman gabe sendatu da».

 

Zurturik gelditu nintzen, begiak zabal-zabal,

lagunak ahoskatzen zituen hitzetatik zintzilik.

Jarraian,

            azalpenak-edo eman nahirik, erantsi zuen:

 

«Izan ere, oraingoan bai,

      mundu erdia euskaldundu dudalakoan nago,

baldin eta munduan dauden

                          izaki guztietatik

                                      bitik bat txakurra bada».

 

Ondoren,

            segundo bat bera ere galdu gabe,

hartu zuen bere txakurra,

                                                artzain alemaniar bat;

eraman zuen gela berezi batera,

                                                  non baitzuen arbela;

etzanarazi zuen;

idatzi zuen arbelean esaldi bat,

  eta gero,

            erregela batez laguntzen zuela irakurketa,

                  batean txakurrari

                              eta bestean arbelari so eginez,

zeremonia handiz esan zion:

 

«Esaidazu, 'Euskalduntzen 3':

                                              hark hi ikusi...»

 

Eta, ez bat eta ez bi,

                              txakurrak erantzun zion: «hau!»,

zin degizuet baietz,

                                  halaxe esan ziola,

Euskal Filologiako

      euskal filologorik filologoenak ere

                hutsik eta akatsik

                    nekez aurkituko dion

                                      erantzun biribila emanez.

 

Begiak dir-dir eta eskuak dar-dar,

lagunak bere ondorioak atera zituen:

 

«Zer iruditzen zaik, adiskide?

Horra hor artzain alemaniar bat euskaraz!»

 

Egia esango dizuet:

                              konbentzitu egin ninduen,

ez dakit zinez konbentzitu ninduelako,

edo nik ere

                  neure burua

                                    egokitu nahi izan nuelako.

 

Biharamunean, nola ez bada!,

      Txakurren Babeserako Elkarteko

                                    harpideduna egin nintzen.

 

Aldi berean,

ikusirik

      euskaldun berriek,

          euskararen mintzapraktikari dagokionez,

              nekez aurkitzen dutela

                  euskaldun zaharrik,

                        beraiekin pazientzia izango duenik;

ikusirik, halaber,

    modu onak ez daudela inoiz soberan,

                  entzuleari zor zaion

                                  begirunearen amoreakatik;

HABE eta AEK-ko zuzendariei

karta bana idatzi nien,

  non jakinarazten bainien

  oso ere egokia izan zitekeela

    mens sana in corpore sano leloari jarraiki,

    ikasleei euskarazko ohiko klaseak emateaz gain

      gimnasia pixka bat ere eginaraztea,

      haurtxoak zirenean bezala

                              lau-oinka ibiltzen ohi zitezen,

euskara ikasteak

                    ahalegin berezi bat

                              merezi du-eta, zuzendari jauna,

euskarak hori eta gehiago ere merezi du,

                                              mereziko ez du, bada...!

 

Idazlearen beste liburu batzuk

Atzera