Donostiako euskal idazleak

Bilatu

Bilaketa Kronologikoki

Gipuzkoa, Mari-lur

Zubimendi, Joxe RamonElkar, 2009 Saiakera

Aurkezpena

Bi idazle desberdin, bi hizkuntza desberdin, bi liburu desberdin; baina biak batera, biak elkarrekin aterako dira, bi liburuak proiektu bat berean sortuak baitira, biak elkarren osagarri.

Bi liburukik osatzen dute Gipuzkoa Marilur, Gipuzkoa mairu-lur (Gipuzkoa: tierra de Mari, tierra de "moros”) izeneko lana.

Gipuzkoa Mari-lur, tierra de Mari liburukia Joxe Ramon Zubimendik idatzi du, euskaraz.

Gipuzkoa mairu-lur, tierra de “moros” liburukia Juan Antonio Urbeltzek idatzi du, gazteleraz.

Bi liburuki oso desberdinak izan arren, lotura estua dute elkarrekin. Izan ere, Gipuzkoaren sorrera eta bilakaera azaltzen dute, ahalegina, bakoitzak bere aldetik, bakoitzak bere hizkuntzan, gure mitologian, sinbologian, hizkuntzan, historian eta kulturan oinarrituta.

Gipuzkoa, Mari-lur: tierra de Mari
Mari, antzinako euskaldunen Jainkosa eta Izadiaren ama, beltza da, Mari Beltza; eta euskaldunak, "burubeltzak". Euskaldunon jatorri mitikoa hauxe da: gizon-emakumeok Basajaun-Basandereen semealabak
gara, eta gure aitona-amonak hartzak dira (ez tximinoak), eta guztion arbasoak zuhaitz-arbolak dira (bereziki, aita haritza eta ama gaztainondoa).

Goierrik menperatu zuen Gipuzkoako jatorrizko armarriko errege beltza, orduko Basajaunek preso zeukatena, eta horrela sortu zen Beterri. Eta batu ziren Goierri, Beterri eta Kosta, eta Gipuzkoa sortu.

Mari, la ancestral Diosa de los vascos, es negra: Mari Beltza. Los vascos se designaban a sí mismos como burubeltzak: los cabezas negras. San Fermín, patrón de Gipuzkoa hasta el siglo XVII, es negro… Nuestra genealogía mítica muestra que los vascos actuales somos hijos de Basajaun y Basandere, nietos del oso (y no del mono), y nuestro antepasado común es el árbol.

Goierri dominó y sometió al rey negro del escudo original de Gipuzkoa, rey moro apresado por los Basajaunes, y entonces surgió Beterri. Y se unieron Goierri, Beterri y Costa, y así nació Gipuzkoa.

Gipuzkoa, mairu-lur: tierra de “moros”
A pesar de ser considerada una voz de incontestable origen histórico, la palabra mairu o moro esconde en los pliegues de su significado una de las más sorprendentes metáforas de la cultura Occidental. Metáfora difícilmente perceptible, el mairu o moro está presente en nuestras más grandes manifestaciones épicas e históricas. Gipuzkoa, ecosistema formado por peligrosas avenidas de agua y grandes estuarios cubiertos de junco, es fundada después de la derrota y cautividad del rey moro que enseñoreaba tales parajes. Como expresión del drama vivido, tanto el rey como el paisaje fueron el motivo ilustrador de las arma de Gipuzkoa.

Mairu hitzak, gurean eta beste kultura batzuetan, ezbairik gabeko jatorri historikoa badu ere, bere esanahiaren muinean Mendebaldeko kulturaren metafora harrigarrienetako bat ezkutatzen du. Konturatu ala ez, mairua gure Euskal Herriko adierazpen epiko eta historiko handienetan dago. Ihiz estalitako uhar eta estuario arriskutsuz osaturiko ekosistema izan zen Gipuzkoa, eta paraje horiek menderatuta zeuzkan errege mairua garaitu ondoren sortua. Bizi izandako drama horren adierazpen gisa, errege mairua nahiz paisaia hura Gipuzkoako armarrian errotuta geratu ziren.

Idazlearen beste liburu batzuk

Atzera